Nieuws
17 February 2020 | 11.51
Edwin Venema
Edwin Venema
Deel dit artikel

Goede doelen en negatieve rente: ‘never waste a good crisis’

Goede doelen, die werken met dikwijls geoormerkte publieksdonaties, zijn net als andere vermogensbezitters bezorgd over de negatieve rente die de grote Nederlandse banken de komende tijd over spaargeld gaan rekenen. Maar is er wel sprake van een ‘rentecrisis’? En zo ja, wat kunnen charitatieve organisaties doen om die het hoofd te bieden? Orchestra’s Roderik Bolle geeft het antwoord.

Goede doelen en negatieve rente: ‘never waste a good crisis’

Door de lage rente in Europa en de boeterente die banken moeten betalen aan de Europese Centrale Bank (ECB), zien banken zich genoodzaakt om negatieve spaarrente in rekening te brengen bij al haar klanten. Dus ook bij goede doelen. Vanaf april betalen zakelijke klanten bij ING 0,5 procent rente over bedragen boven 1 miljoen euro; bij ABN Amro over bedragen boven de 2,5 miljoen en bij Rabobank vanaf 1 juli boven de 1 miljoen.

Publicatie in het FD

Vrijdag 7 februari publiceerde het Financieele Dagblad op de voorpagina een artikel 'Negatieve rente raakt goede doelen hard' over de negatieve rente die banken doorberekenen aan hun klanten. Margreet Plug, directeur van Goede Doelen Nederland, de grootste koepel van fondsenwervende organisaties in ons land, uitte haar zorgen: ‘Ook goede doelen ontkomen hier kennelijk niet aan en moeten dus rente gaan betalen over een deel van de spaartegoeden. Helaas want wij vinden dit een zeer onwenselijke ontwikkeling omdat goede doelen het gedoneerde geld willen besteden aan het maatschappelijke doel waar het voor gegeven is. Het heeft overigens niet alleen grote impact op goede doelen, maar ook op andere sectoren zoals zorginstellingen of gemeenten. Maar het zou mooi zijn als een bank oog heeft voor de bijzondere positie van goede doelen.’

Spaartegoeden bij goede doelen
Het is voor goede doelen niet ongebruikelijk om (grote) spaartegoeden aan te houden. Vaak zit er enige tijd tussen het binnenkomen van geld en de besteding ervan zoals bij langjarige projecten of onderzoek. Ook zijn er organisaties die grote bedragen direct beschikbaar moeten hebben om bijvoorbeeld aankopen te doen of snel hulp te kunnen bieden bij een ramp.

Op de publieke discussie rond de positie van goede doelen – het onderwerp haalde zelfs het NOS Journaal - reageerden de grote Nederlandse banken verschillend. De Rabobank verklaarde dat goede doelen niet per se evenveel rente hoeven te betalen als bedrijven. ‘Gezien het maatschappelijke karakter van goede doelen en ook ons eigen maatschappelijke karakter, kunnen ruimhartiger afspraken gemaakt worden’, zei een woordvoerder. ‘Specifieke afspraken worden uiteraard gemaakt tussen bank en klant, dat is informatie die we niet met media delen.’ 

ING, dat als eerste van de grote banken aankondigde negatieve rente te gaan doorberekenen, wil goede doelenfondsen vooralsnog geen uitzonderingspositie geven: ‘We willen met klanten met grote tegoeden wel kijken naar andere mogelijkheden, of ze iets anders kunnen doen met hun geld.’ ING adviseert in zoveel woorden om charitatieve fondsen voor elk miljoen op de bank een aparte rekening te openen. Wat dat voor gevolgen heeft voor de administratieve last van de zakelijke klant, laat ING hierbij in het midden.

‘Waar trek je als bank de lijn?’

Na het appèl van de goede doelen aan de banken, liet dus alleen de Rabobank de deur op een kier staan. In de analyse van Het Financieele Dagblad is er echter geen goede reden om een uitzondering voor charitatieve fondsen te maken. Het FD: ‘Want waar trek je als bank de lijn? Waarom wel KWF Kankerbestrijding vrijstellen, maar bijvoorbeeld niet een ziekenhuis? De grens zal altijd willekeurig zijn en discussie oproepen. Bovendien is het niet redelijk om van een bank te eisen dat die tonnen verlies maakt op een sparende klant. Banken betalen zelf immers ook 0,5% over het overtollige kasgeld dat ze bij de Europese Centrale Bank moeten stallen. Door de negatieve marktrentes staat hun verdienmodel onder druk. Banken moeten de bewegingsvrijheid hebben om naar eigen inzicht de gevolgen van de lage rente op te vangen.’

Het ‘BUIK-principe’ voor stichtingen

De negatieve rente is ook voor Orchestra een onderwerp dat al langere tijd nauwlettend gevolgd wordt. Onder Orchestra’s klanten zijn zowel fondsvragende als fondsgevende stichtingen. Managing partner Roderik Bolle: ‘Voor charitatieve organisaties, zoals goede doelen, geldt het ‘BUIK-principe’: Budget = Uitgaven (aan het doel), Inflatie en Kosten. Je budget voor de doelbesteding is wat overblijft na inflatie en na kosten. Die inflatie staat nu op 2,6% en bij de kosten is nu dus ook de post ‘negatieve rente’ gekomen. En dat terwijl rente in principe juist een compensatie zou moeten zijn van tijd, risico en inflatie. De negatieve rente is een van de gevolgen van de langjarige ECB-strategie om de bestedingen te stimuleren en zo inflatie aan te jagen. Die negatieve rente raakt nu ook onze klanten.’

Tom Poes verzin een list…

Hoe moeten charitatieve stichtingen omgaan met dit probleem? Roderik Bolle: ‘We worden een beetje gegijzeld: die negatieve rente staat totaal niet in verhouding tot hoe het in de wereld echt gaat. Het heeft echter geen zin je daarover te beklagen of te wachten totdat je met de bank een regeling hebt getroffen. Je kunt beter proberen om ook op andere manieren je maatschappelijke impact in stand te houden of zelfs te vergroten. Dat begint door nuchter te kijken naar het complete plaatje van de organisatiekosten, want die lopen toch al in de tientallen procenten van het budget, maar ook in aantal procenten van het vermogen. Bezie alles in proportie, zonder het probleem te bagatelliseren: die rente is alleen maar over het deel spaargeld. En alleen boven het miljoen. Het is dus zaak om met nog meer urgentie te kijken naar overall-besparingen op je totale kosten: organisatie en administratie, inclusief allerlei financiële dienstverleners. Dat kan op korte termijn een doekje voor het bloeden zijn van de negatieve rente, maar is op langere termijn sowieso goed voor de duurzame volvoering van de maatschappelijke missie.’

‘Zakelijkheid’ is geen vies woord

Bolle: ‘Never waste a good crisis. Ook al ruim voor deze ‘rente-crisis’ legde ik aan de stichtingen uit dat ‘zakelijkheid’ in je bedrijfsvoering niet in strijd is met de maatschappelijke opdracht. Goed geld uitgeven, of maatschappelijk investeren, dient professioneel en efficiënt te gebeuren. Wij helpen stichtingen daarmee door een combinatie van persoonlijk advies, vermogensbeheer tegen een vast tarief en een ongehoord efficiënt online platform (‘Mijn Orchestra’) waardoor je governance, financieel beheer en administratie perfect laat samenspelen. Wij doen het werk, de stichtingen houden de regie. Dat geeft niet alleen rust, maar bespaart tijd en vooral veel kosten. Voor een middelgroot fonds niet zelden al direct een halve ton op jaarbasis. Daardoor kun je niet alleen de eventuele extra kosten van negatieve rente opvangen, maar ultimo aanzienlijk meer budget overhouden voor de doelbesteding. En om dat laatste gaat het uiteindelijk bij elke charitatieve stichting.’

>Meer lezen over dit onderwerp:

Financieele Dagblad: ‘Negatieve rente raakt goede doelen hard’

NOS: ‘Goede doelen niet blij met negatieve spaarrente’

BNR: ‘Ask me anything over negatieve rente’

Trouw: ‘Negatieve spaarrente kostenpost voor goede doelen en hulporganisaties’

Reformatorisch Dagblad ‘Negatieve rente raakt goede doelen’

Financieele dagblad commentaar: ‘Geen uitzondering voor goede doelen’ 

De Dikke Blauwe: 'Slim dansje tussen banken en goede doelen'


Raad & daad

Wilt u weten welke kosten uw organisatie kan besparen op administratie en beheer? Neem rechtstreeks contact op met Roderik Bolle, managing partner van Orchestra: r.bolle@orchestra-contact.com

Over de auteur: Tekst Edwin NL U kunt rechtstreeks contact met hem opnemen: klik hier

Gerelateerde artikelen